Osmanlı Dönemi Yapıları : Bezirgan Mescidi (Ramazan Efendi Camii)

Bezirgan Mescidi Kocamustafapaşa, Kuvayi Milliye Caddesinde bulunmaktadır. Bezirganbaşı (saraya mal veren) Hacı Hüsrev Çelebi tarafından, Şeyh Ramazanüddin el-Mahfi (1542-1616) adına H.994/M.1585 tarihinde Mimar Sinan`a yaptırılmıştır. Bunun için “Bezirgan Mescidi” ve tekkenin ilk şeyhi Ramazan Efendi olduğu için de “Ramazan Efendi Camii” olarak da bilinmektedir. Ramazan Efendi Camii dikdörtgen planlı, duvarları üç sıra tuğla ve bir sıra köfeki kesme taş ile yapılmış,almaşık örgüye sahiptir.

Son cemaat yerindeki direklerin arası sonradan kesme taşlarla örülüp, iki sıra halinde dikdörtgen pencerelerle donatılmıştır.Girişin sağ tarafından,ahşap yapılı kadınlar mahfiline çıkılmaktadır. Ramazan Efendi Camii,zaman içinde geçirmiş olduğu çeşitli onarımlara rağmen,kendine has mimarisini ve süslemelerini koruyabilmiştir. Çatısı ahşap ve üzeri kurşun kaplamalıdır.

Camiinin içerisi yerden üç metre yüksekliğe kadar XVI. Yüzyılın İznik çinileriyle tezyin edilmiştir. Bu tezyinat bugün bile bazı eksikliklerle varlığını korumaktadır. Mihrabı ve minberi mermer,kürsüsü ise ahşap olan camiinin güneydoğu köşesindeki alt pencerelerden biri kapıya dönüştürülerek arkasına küçük bir çilehane yapılmıştır.Bugün ise bu çilehane ve gerisinde bulunan tekkesi, pencerelerinin kapıya dönüştürülmesiyle camiye ilave edilmiştir.Çokgen gövdeli taştan minaresi camiinin sağında bulunmaktadır.Şerefeye kadar mukarnaslı olan bölümü günümüze kadar bozulmadan gelebilmiştir. Ama külah saçağındaki girland kabartmalarının bulunduğu petek kısmı ise XVIII. yüzyılın ikinci yarısında yenilenmiştir. Camiye ismini veren ve tekkenin ilk şeyhi olan Ramazan Efendi’nin kabrinin bulunduğu türbe ise camiinin sol tarafında bulunmaktadır. Ramazan Efendi sandukasını barındıran kuzey kesimi, avlu yönünde yarım altıgen planlı bir çıkma ile genişletilmiş, kiremit kaplı ahşap çatının bir kısmı kurşun kaplı ve alemli bir ahşap kubbe ile donatılmıştır.Halifelerinin sandukaları da burada bulunmaktadır.

Muzaffer Batur’un çizimi ve anlatımıyla;

Dar bir kapıdan avluya girilince ortada güzel bir şadırvan, sağda tek minareli cami binası, sağ ilerde tekkeye rastgelinir. Sırasiyle;

ŞADIRVAN

Avlusunun ortasında,bir sakıfla örtülü dar bir sanduka biçimindedir. Kapı tarafındaki yüzü müstesna diğer taraflarında üçer kurnalı çeşmeleri vardır. Kurnaların üzerleri kabartılmış gül motifleriyle süslüdür. Aralarında gene kabartma selvi motifleriyle hoş bir görünüşü vardır. Ayrıca en üst kısımda kabartma tepelik motifli bir bordür dolanır. Etrafı demir parmaklıkla çevrilmiş ve ahşap bir örtü ile kapatılmıştır.

CAMİ

Şadırvanın sağındadır. Biçimi 19 x 17 m. ölçüsünde, kareye yakın mustatil plânlı üstü kurşun örtülü bir yapıdır. Kubbesi yoktur. Tek minarelidir.

MİNARESİ

Çok ince ve zariftir. Şerefesinin altmı istilâtitler korkuluklarını da dantel gibi oyulmuş şebekeler süsler. Vaktiyle; külâhın alt kısmındaki oyukların içlerini düz firuze renkli çiniler süslermiş. Şimdi yalnız kıble tarafından bir kaç tanesi kalmış, diğerleri dökülmüştür.

 

ASIL BİNA

Kesme taş ve klâsik tuğla ile inşa edilmiştir. Devrinin, tekmil hususiyetlerini taşır. Bu inşaat tarzına minarenin dibinde kürsü kısmında da  rastlanır . Binaya şöyle umumî olarak bakılınca alıştığımız cami veya mescit intihamdan ziyade bir evle karşılaştığımızı zannederiz. Cephedeki normal pencereler ve kapı, ahşap kısımla birlikte taş ve sıva kısımları bize bu intibaı vermektedir. Camiin dış kapısının üzerinde besmele ile başlayan bir ayet (türkçe mânası: Allah evini tanıdığınızdan ve dünyada sabrettiğinizden; sizin için ne güzel akibettir denilmektedir). Yazılarını okuduktan sonra; son cemaat kısmına girilir. Burası asıl camii harîminden ayrı, ahşap olarak inşa edilmiştir. Altlı üstlü ve parmaklıklı olarak beşi cepheye açılmış on bir pencere bulunmaktadır. Üzeri sakıflı ve tavan kısmı ahşaptır. Kapıdan girilince sağlı ve sollu zemini taş iki yüksek namazgâh vardır. Sağ dipten merdivenle kadınlar kısmına ikinci kata çıkılır, her birinin birer mihrap nişleri bulunmaktadır .

 


Batur, Muzaffer; Ramazan Efendi Camii, 1958, Arkitekt Dergisi Sayı 293

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir